Đảo Thổ Chu
Đảo Thổ Chu (tên hành chính là Đặc khu Thổ Châu) là đảo chính của quần đảo 8 đảo thuộc tỉnh An Giang, cách Phú Quốc 55 hải lý (~100 km) về phía tây nam. Từ 01/07/2025 nơi đây là một đặc khu, không còn là xã của Phú Quốc, và tuyến tàu cao tốc duy nhất ra đảo là Superdong, 3 chuyến mỗi tuần mỗi chiều. Cập nhật ngày 01/08/2026.
Vị trí và định danh
Trước ngày 01/07/2025, Thổ Châu là một xã thuộc TP Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang. Theo Nghị quyết 202/2025/QH15, từ ngày đó nơi này thành Đặc khu Thổ Châu thuộc tỉnh An Giang, một trong ba đặc khu của tỉnh cùng Phú Quốc và Kiên Hải. Tài liệu nào còn ghi "xã Thổ Châu, Phú Quốc, Kiên Giang" là đang dùng địa giới cũ. Nay đảo không thuộc Phú Quốc mà là một đặc khu riêng, dù nhiều người vẫn tìm "đảo Thổ Chu Phú Quốc". Đảo còn có tên cũ là Poulo Panjang. Vị trí đảo trên bản đồ: mở bản đồ cầu cảng Bãi Ngự đảo Thổ Chu.
Giấy tờ hành chính viết "đảo Thổ Châu", ngoài đời người ta quen nói "đảo Thổ Chu". Hai cách gọi cùng chỉ một nơi, giải thích đầy đủ ở bài Thổ Chu hay Thổ Châu.
Địa lý định lượng
| Chỉ số | Giá trị | Con số này đo gì |
|---|---|---|
| Diện tích đảo Thổ Chu | 12.40 km² | Riêng đảo chính |
| Diện tích quần đảo | 13.98 km² | Tổng 8 đảo, cũng là diện tích cả đặc khu |
| Độ cao lớn nhất | 167 m | Điểm cao nhất của đảo chính |
| Dân số | 1.896 người | Toàn đặc khu, số năm 2024 |
| Mật độ dân số | ~135 người/km² | Dân số chia cho diện tích đặc khu |
12.40 km² chỉ là riêng đảo Thổ Chu. 13.98 km² tính thêm 7 hòn nhỏ và cũng là toàn bộ diện tích của đặc khu, nên hỏi "đảo Thổ Chu rộng bao nhiêu" thì đáp 12.40 km², hỏi về đặc khu hay quần đảo thì đáp 13.98 km².
Quần đảo Thổ Chu có tám đảo
Quần đảo Thổ Chu (viết hành chính là quần đảo Thổ Châu) gồm đảo chính Thổ Chu và 7 hòn nhỏ: Hòn Từ 91.10 ha, Hòn Cao Cát (gọi tắt là Hòn Cao) 41.82 ha, Hòn Xanh 14.11 ha, Hòn Cái Bàn 3.34 ha, Hòn Đá Bạc 0.74 ha, Hòn Khô 0.48 ha và Hòn Nhạn. Từ đảo chính, các hòn đều phải đi bằng thuyền.
Dân cư và tổ chức
Đảo có 1.896 người (2024), sống chủ yếu nhờ đánh bắt, chế biến hải sản và nuôi cá bè. Năm 2022, đảo có 46 hộ nuôi 52 bè cá, sản lượng ~50 tấn. Dân cư đổi chỗ ở hai lần mỗi năm theo gió: tập trung ở Bãi Ngự trong mùa gió đông bắc, chuyển sang Bãi Dong khi gió tây nam thổi. Đây là tập quán cư trú của người dân, không liên quan gì đến bến tàu khách.
Trường mầm non, tiểu học và trung học cơ sở trên đảo có 284 học sinh, 12 lớp ở đầu năm học 2025-2026. Học xong lớp 9, học sinh vào Phú Quốc hoặc Rạch Giá học cấp 3. Trạm Y tế Thổ Châu có 9 nhân viên gồm 2 bác sĩ, lo sơ cấp cứu tại chỗ, ca nặng được chuyển vào Phú Quốc bằng đường thủy. Đề án 714/ĐA-UBND ngày 26/02/2026 có kế hoạch lập Trung tâm y tế quy mô dự kiến 100 giường và trường phổ thông liên cấp, cả hai mới ở bước kế hoạch.
Quy hoạch chung đến năm 2050
Ngày 30/09/2026, UBND đặc khu công bố Quy hoạch chung đặc khu Thổ Châu đến năm 2050, tỷ lệ 1/5.000 (Quyết định 364/QĐ-UBND). Đây là quy hoạch, chưa phải công trình có sẵn. Phạm vi lập quy hoạch gồm toàn bộ 13.98 km² của 8 đảo và 235 ha dự kiến lấn biển.
Các mục tiêu trong quy hoạch:
- Dân số 4.000-4.500 người vào năm 2035 và 8.000-10.000 người vào năm 2050.
- Khách du lịch 35.000-45.000 lượt/năm vào năm 2035 và 100.000-150.000 lượt/năm vào năm 2050.
- Bãi Ngự giữ vai trò trung tâm hành chính và kinh tế. Khu Bãi Dong rộng 76 ha dành cho cảng và hậu cần nghề cá.
- Hạ tầng: hoàn thiện đường vòng quanh đảo, nâng công suất điện lên 21 MW vào năm 2050, áp dụng khử mặn nước biển.
Tàu ra đảo và Bến Cảng Thổ Châu
Cầu cảng Bãi Ngự, nơi tàu khách từ Phú Quốc cập.
Tàu cao tốc Superdong rời Cảng Bãi Vòng ở Phú Quốc, chạy ~2 giờ 30 phút. Tàu không chạy hằng ngày, nên mỗi chuyến đi cần ở lại đảo ít nhất một đêm. Giá người lớn từ 324.000đ, lịch hai chiều và vé ở trang vé tàu Phú Quốc đi Thổ Châu.
Tàu cập Bến Cảng Thổ Châu tại Ấp Bãi Ngự, cảng tàu khách duy nhất của đảo và cập quanh năm, không đổi bến theo mùa. Cảng chỉ có cầu tàu, không có nhà chờ, căn tin hay bãi giữ xe, và đảo không có xe trung chuyển chính thức từ cầu cảng. Đường quanh đảo đã bê tông hóa, nhiều khách đi bộ quanh khu cảng hoặc thuê xe máy. Giá xe, phòng và thuyền ra hòn nằm ở trang dịch vụ du lịch Thổ Chu.
Hòn Nhạn và điểm A1
Hòn Nhạn là hòn nhỏ cao ~40 m, cách đảo chính hơn 5 km về phía tây nam. Đây là điểm A1 trên đường cơ sở dùng để tính chiều rộng lãnh hải Việt Nam. Hòn không có tuyến tàu thương mại, khách muốn ra phải thuê thuyền của ngư dân.
Bốn bãi và hai hòn nổi tiếng
Bãi Dong, một trong bốn bãi tắm trên đảo chính.
Đảo chính có 4 bãi cát trắng: Bãi Ngự, Bãi Dong, Bãi Nhất và Bãi Mun. Bãi Ngự nằm sát cảng, Bãi Nhất ít công trình, Bãi Mun có rừng xanh sát mép bãi. Ngoài đảo chính, Hòn Từ cách Bãi Dong ~3 km về phía tây nam với bãi cát hình trăng khuyết, còn Hòn Cao có rạn san hô hợp lặn ống thở. Cả hai đi bằng thuyền: Hòn Từ mùa gió tây nam sóng lớn nên rất khó ra, Hòn Cao đi khi thời tiết thuận lợi. Mô tả từng bãi, hòn và hoạt động trên đảo ở bài Thổ Chu có gì chơi.
Sân bay Thổ Chu
Cảng hàng không Thổ Chu được bổ sung vào Quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 theo Quyết định 657/QĐ-BXD ngày 06/05/2026 của Bộ Xây dựng. Sân bay cấp 4C, đất dự kiến ~234.06 ha, công suất thiết kế dự kiến ~20.000 hành khách/năm trong thời kỳ 2021-2030 và ~1 triệu hành khách/năm theo tầm nhìn 2050. Quy hoạch chung đặc khu công bố ngày 30/09/2026 cũng đưa tuyến kết nối với sân bay vào định hướng hạ tầng. Tính đến đầu tháng 10/2026, dự án vẫn ở giai đoạn quy hoạch, chưa khởi công.
Điều kiện sống
Lối vào khu cầu cảng Bãi Ngự, nơi tập trung chợ và quán.
Đảo chưa có lưới điện quốc gia, dùng máy phát diesel kết hợp pin mặt trời và có khung ngắt điện ban ngày, nên mang pin dự phòng và sạc đầy mỗi khi có điện. Nước ngọt lấy từ hồ chứa trên 300.000 m³ hoàn thành đầu năm 2019. Điện thoại có sóng di động, và nên mang đủ tiền mặt cho phòng, xe máy, bữa ăn trước khi ra đảo. Chi tiết điện, nước, sóng, tiền mặt và ăn uống ở cẩm nang thực dụng Thổ Chu.
Mùa biển êm, mùa gió
Gió đông bắc thổi từ tháng 9 đến tháng 3, gió tây nam từ tháng 4 đến tháng 8. Tháng 11 đến tháng 4 là mùa khô, biển êm, đi đẹp nhất. Tháng 5 đến tháng 10 mưa nhiều, gió mạnh, biển động, tàu và thuyền ra hòn dễ bị hoãn. Lịch tháng theo tháng nằm ở bài mùa và thời tiết đi Thổ Chu.
Câu hỏi thường gặp
Đảo Thổ Chu ở đâu, thuộc tỉnh nào? Về phía tây nam Phú Quốc, thuộc tỉnh An Giang. Đơn vị hành chính là Đặc khu Thổ Châu từ 01/07/2025, quần đảo và đặc khu có cùng phạm vi 8 đảo.
Đặc khu Thổ Châu gồm những đảo nào? Tám đảo: Thổ Chu, Hòn Từ, Hòn Cao Cát (Hòn Cao), Hòn Xanh, Hòn Nhạn, Hòn Cái Bàn, Hòn Đá Bạc và Hòn Khô.
Diện tích đảo Thổ Chu là bao nhiêu? 12.40 km² nếu tính riêng đảo chính. Tính cả quần đảo 8 đảo, tức cả đặc khu, là 13.98 km².
Dân số đảo Thổ Chu bao nhiêu người? 1.896 người, số năm 2024. Quy hoạch đến năm 2050 đặt mục tiêu 4.000-4.500 người vào năm 2035.
Đảo Thổ Chu cách Phú Quốc bao xa? 55 hải lý, tức ~100 km. Tàu cao tốc chạy ~2 giờ 30 phút.
Đảo Thổ Chu có sân bay không, quy mô thế nào? Chưa có. Sân bay mới nằm trong quy hoạch: cấp 4C, đất dự kiến ~234.06 ha, theo Quyết định 657/QĐ-BXD ngày 06/05/2026, chưa có mốc khởi công.
Hòn Nhạn ở đâu, điểm A1 là gì? Hòn Nhạn cách đảo chính hơn 5 km về phía tây nam. A1 là điểm trên đường cơ sở dùng để tính chiều rộng lãnh hải Việt Nam, đặt trên hòn này.